Có một thói quen mà tôi mất khá lâu mới bỏ được: nhận brief xong là mở Figma. Không phải vì tôi lười nghĩ, mà vì cái file trắng cho tôi cảm giác đang bắt đầu. Mà cảm giác đang bắt đầu thì dễ chịu hơn nhiều so với cảm giác đang ngồi không.
Vấn đề là sau hai ngày tôi có hai mươi màn hình, và không màn nào trả lời được câu hỏi tại sao chúng ta lại làm cái này.
Bây giờ trước khi vẽ, tôi bắt mình viết ra câu trả lời cho ba câu hỏi. Viết ra thật, bằng chữ, không phải nghĩ trong đầu. Nghĩ trong đầu thì cái gì cũng có vẻ rõ ràng.
1. Người dùng đang làm gì ngay trước khi họ tới đây
Không phải họ muốn gì. Không phải họ cần gì. Mà cụ thể: một phút trước khi màn hình này hiện ra, tay họ đang làm gì, đầu họ đang nghĩ gì, họ đang ở đâu.
Một người mở app ngân hàng lúc bảy giờ sáng ở cây xăng, đang cầm điện thoại một tay, có ba mươi giây, không đọc gì cả. Một người mở đúng app đó lúc mười giờ tối trên giường, có thời gian, đang muốn xem lại chi tiêu tháng này. Cùng một người, cùng một app, hai trạng thái hoàn toàn khác nhau.
Nếu tôi không biết họ đang ở trạng thái nào, tôi sẽ thiết kế cho một người trung bình không tồn tại.
Người dùng trung bình là người duy nhất chắc chắn không dùng sản phẩm của bạn.
2. Nếu màn hình này biến mất, cái gì hỏng
Câu hỏi này nghe hơi phá hoại nhưng nó cực kỳ hiệu quả. Rất nhiều màn hình tồn tại chỉ vì trong đầu ai đó có một sơ đồ, và sơ đồ đó có một ô trống ở giữa.
Tôi từng dành hai tuần cho một màn hình xác nhận. Người dùng đọc lại thông tin, bấm xác nhận, xong. Đến lúc test mới phát hiện: chín mươi phần trăm người bấm xác nhận trong vòng chưa tới hai giây. Họ không đọc. Màn hình đó không bảo vệ ai cả, nó chỉ thêm một bước.
Chúng tôi bỏ nó, và thay bằng một nút hoàn tác kéo dài mười giây sau khi hành động đã xảy ra. Ít bước hơn, mà an toàn hơn thật.
3. Chuyện gì xảy ra khi mọi thứ không như ý
Đây là câu hỏi tôi hay bỏ qua nhất hồi mới đi làm, và cũng là câu tốn của tôi nhiều thời gian sửa nhất về sau.
Trước khi vẽ trạng thái đẹp, tôi liệt kê ra danh sách những lúc nó xấu:
- Chưa có dữ liệu gì cả, người dùng vừa mới tạo tài khoản xong.
- Có dữ liệu nhưng ít quá, ba dòng trong một cái bảng thiết kế cho ba mươi dòng.
- Nhiều dữ liệu quá, tên dài quá, ảnh không tải được.
- Mạng chập chờn, gửi đi rồi mà không biết đã tới chưa.
- Người dùng bấm nhầm và muốn quay lại.
- Người dùng bỏ ngang giữa chừng rồi hôm sau quay lại.
Danh sách này thường dài hơn số màn hình chính. Và nếu tôi vẽ nó ngay từ đầu thay vì để cuối, cấu trúc màn hình sẽ khác đi. Không phải khác về trang trí, mà khác về bố cục thật.
Mất bao lâu
Khoảng bốn mươi phút. Ít hơn nhiều so với hai ngày vẽ nhầm hướng.
Tôi không nói đây là quy trình. Nó chỉ là ba câu hỏi. Nhưng ba câu hỏi được viết ra bằng chữ thì mạnh hơn ba câu hỏi trôi qua trong đầu, và đó là toàn bộ điều tôi muốn nói hôm nay.