Day 1: UI, UX và Product Design: Chúng khác nhau ở đâu?

Bài đầu tiên trong chuỗi blog hằng ngày về thiết kế và sản phẩm. Bắt đầu từ những định nghĩa tưởng đơn giản mà không đơn giản chút nào.

Nếu bạn đang làm việc trong ngành công nghệ hoặc đơn giản là tò mò về những thứ mình dùng mỗi ngày, sớm muộn bạn sẽ gặp ba cụm từ: UI, UX và Product Design. Chúng là gì? Khác nhau ở đâu? Bài viết này bắt đầu từ đó.

UI — User Interface

UI là thiết kế giao diện người dùng. Đó là tất cả những gì bạn nhìn thấy và chạm vào khi dùng một sản phẩm kỹ thuật số: nút bấm, màu sắc, bố cục, chữ, biểu tượng, hình ảnh… toàn bộ “ngoại hình” của sản phẩm.

UX — User Experience

UX là thiết kế trải nghiệm người dùng. Không chỉ dừng lại ở việc nhìn đẹp UX quan tâm đến cách người dùng tương tác, hành động và cảm nhận khi dùng sản phẩm. Mục tiêu của UX là tạo ra một trải nghiệm thuận tiện, trực quan và thực sự giải quyết được vấn đề của người dùng.

Tô phở và bài học về UI/UX

Giả sử bạn là người yêu phở. Tô phở bưng ra: nước dùng trong vắt, sợi phở to đều, thịt gà tươi mọng, điểm xuyết hành hoa và rau thơm xanh mướt.

UI

Tất cả những gì bạn thấy trước khi ăn — màu sắc nước dùng, cách bày biện, hình thức tổng thể của tô phở. Đẹp mắt, hấp dẫn, gợi cảm giác muốn thử.

Bạn thử thìa nước dùng đầu tiên, vị ngọt thanh từ xương hầm lâu. Rồi đến thành phần: sợi phở dai giòn, thịt gà ngọt mềm, da giòn béo ngậy, thoảng chút hăng thơm của hành hoa và rau thơm.

UX

Toàn bộ hành trình bạn trải nghiệm khi ăn — từ thìa đầu tiên đến lúc húp cạn bát. Cảm giác có thỏa mãn không, có đúng như kỳ vọng không, có muốn quay lại không.

Tô phở có thể bày rất đẹp mà vẫn nhạt nhẽo. Hoặc trông bình thường nhưng ăn lại nhớ mãi. UI và UX luôn song hành thiếu một trong hai, sản phẩm khó lòng chạm đến trái tim người dùng.

Product Design — câu chuyện lớn hơn

Product Design không đơn thuần là “làm cho đẹp” hay “làm cho dễ dùng”. Đó là câu chuyện lớn hơn nhiều: bài toán kinh doanh của doanh nghiệp, giới hạn của công nghệ, và hành trình người dùng từ lúc biết đến sản phẩm cho đến khi họ sẵn sàng chi tiền.

Nhiều người nghĩ: “Tôi làm ra một sản phẩm vậy là tôi đang làm product.” Đúng, nhưng chưa đủ.

Hành trình làm product thực sự bắt đầu từ những yêu cầu thô sơ nhất. Đôi khi chỉ là vài câu nói miệng. Từ đó, bạn phân tích, phác thảo định hướng, rồi phát triển. Bạn nuôi dưỡng nó như một cây non, tưới nước mỗi ngày, cắt tỉa khi cần để một ngày nó trở thành cây đại thụ tỏa bóng mát.

Và rồi bạn nghĩ đến chuyện kiếm tiền từ bóng mát đó. Bạn “bán bóng mát” bằng cách đưa người đi nắng vào nghỉ ngơi, bán thêm chai nước lạnh để giải khát. Không ép buộc. Người dùng tự nguyện chi tiền vì họ thực sự cần điều đó và bạn đã đủ thấu hiểu để đặt giải pháp đúng lúc, đúng chỗ.

Sản phẩm này sinh ra để giải quyết bài toán của tôi – Đó là câu người dùng nói khi Product Design thật sự thành công.

Bài tiếp theo: Tại sao cần phân biệt UI/UX Design với Product Design? Ranh giới ở đâu và tại sao nó quan trọng?